Wat is de juiste boormachine? Boorhamer of klopboormachine?

Toen ik nog in de DHZ branche werkte bij Engering in Den Bosch kwamen er vaak mensen om een boor vragen. Logischerwijs vraag je dan om welke maat en welk materiaal en eventueel welke schacht dikte. Maar dan blijkt al snel dat men een boormachine zoekt. Dan rest nog steeds de vraag wat voor machine en welke uitvoering. Je hebt de ouderwetse alleen-boren machine, de klopboormachine, boorhamer en kolomboormachine. Maar wat is nu de juiste voor de klus?

Vreemde eend in de bijt: Kolomboormachine

Sommige zaken wil je niet uit de hand doen. Als je bijvoorbeeld proppen wil boren wil je dat niet uit de hand doen maar moet de boor gefixeerd zijn boven je werkstuk. Dan is een kolomboor een ideale uitkomst. Je start de machine, trekt de hendel naar beneden en je boort heel stabiel een gat.

De meeste kolomboren kan je door middel van een riem die je over verschillende schijven legt van verschillende diameters of door middel van een versnellingsbak op verschillende toerentallen instellen. Hiermee voorkom je bijvoorbeeld dat je hout verbrandt als je op te hoge snelheden boort. Of juist op lagere snelheden boren voor meer kracht bij een grotere boordiameter.

Aan de kolomboor besteden we in deze blog geen aandacht omdat het puur gaat om het verschil tussen klopboormachines en boorhamers.

De boorhamer

De boorhamer is een boormachine die door middel van een hamer en aambeeld principe werkt. Een hamer wordt in de machine naar achter getrokken en slaat vervolgens terug op het aambeeld. In dit geval is de hamereen zuiger en het aambeeld de as waar de boor aan vast zit. De hamer slaat dus als het ware de boor de muur in. De boorhamer is dus bij uitstek geschikt voor boren in harde steensoorten en beton.

De meeste boormachines werken pneumatisch of mechanisch. De boorkop van een boorhamer is vaak voorzien van een SDS aansluiting. Dit is voor boren die ook een SDS aansluitng hebben. SDS staat voor Special Direct System maar was oorspronkelijk in het Duits: Steck – Dreh – Sitz (insteken, draaien en vastzitten.

In de SDS wereld zijn er 3 varianten. SDS plus, SDS Top en SDS Max. Dit geeft aan welke maat schacht je nodig hebt aan je boor (het uiteinde dat je in de machine steekt). Dat zijn respectievelijk de volgende diktes: 10 mm met 2 sleuven, 14 mm met 2 sleuven of 18 mm met 3 sleuven.

Bij een boorhamer geldt dat je bij het boren de boor niet strak tegen de achterkant in het gat steekt maar je de boor echt het werk laat doen door hem te laten hameren. Op die manier slaan zelfs de hardste kiezels (een belangrijk bestanddeel van beton) kapot. Een boorhamer moet je echt met 2 handen vasthouden tijdens het boren. De machines zijn vaak heel krachtig en ik had zelf verbrijzelde vingers toen de machine vast sloeg en ik maar 1 hand gebruikte.

Op veel machines zit ook een draaistop. Daarmee is het mogelijk een beitel in de machine te steken voor het verwijderen van tegels of stenen los te beitelen in een te slopen muur.

Bij sommige boorhamers krijg je een verloopje van SDS naar een gewone boorkop. Handig maar vaak niet zuiver. SDS is juist gemaakt voor die slagbeweging en kent dus meer bewegingsvrijheid in de kop. Een zuiver gat boren met een houtboor wordt bijvoorbeeld lastig.

Boorhamers zijn er in uitvoeringen met snoer en accu. Voor de meeste doe-het-zelvers is een accu machine prima. Ben je er de hele dag mee aan het werk dan zou ik neigen naar een 230 volt machine.

Merken voor de DHZ-er: Einheill, Black & Decker en Bosch. Merken voor de semi profs: DeWalt, Makita , Ryobi en voor de echte profs: Milwaukee, Bosch Professional, Festo en Makita.

Klopboormachine

Bij een klopboormachine wordt de kloppende werking veroorzaakt door tandwielen die over elkaar “stuiteren”. Als je bij een klopboormachine te veel druk uitoefent tijdens het boren dan loop je het risico de tanden van de tandwielen te slopen en klopt je klopboor niet meer. Feitelijk is een dergelijke machine vooral geschikt voor in hout, metaal, plastic en baksteen. Beton kan ook maar de kans dat een boortje roodgloeiend uit het boorgat komt is best groot als je een kiezel tegen komt.

Een klopboormachine heeft (meestal) ook geen SDS-boorkop maar een tandkrans boorkop die je met een sleuteltje spant of een snelspan boorkop.

Op de boorkoop staat vaak een maat. Dat is dan het doorsnee symbool met een getal erachter. Dat is vaak 10 mm of 13 mm. Dat slaat op de dikte van de boorschacht, het gedeelte dat je in de boorkop steekt. Hou daar rekening mee. Ook zit er bij de meeste machines een overzichtje met materialen en maximale boordiameters. Dus bijvoorbeeld maximaal 30mm speedboor in hout en 12mm in metaal. Dit zijn richtlijnen maar vergis je niet, als je toch veel groter gaat boren dat je echt aan het maximum vermogen van een machine zit en dus de kans bestaat dat hij doorbrandt.

Ook klopboormachines zijn er met een stekker en op accu. Qua merken kan je dezelfde merken voor de zelfde doelgroepen aanhouden als bij de boorhamers. Dan zit je altijd goed!

Best pratices bij het boren

Als je gaat boren zijn er een aantal zaken waar je rekening mee moet houden.

Om te beginnen moet de boor het werk doen. Tegen je machine gaan hangen omdat hij niet snel genoeg boort is echt een no-go. Je hebt dan of niet de juiste boormachine of niet het juiste boortje. Zorg voor een goede machine met genoeg kracht en zorg voor scherpe boortjes. Een nieuw boortje kost meer dan een oude maar bespaart tijd (en dus geld) en voorkomt frustraties tijdens het doen van de klus.

Blaas na het boren het boorgat schoon. Even met de stofzuiger er langs werkt niet goed. De beste manier om een boorgat schoon te maken is een rietje te nemen en dan van achter naar voren schoonblazen. Op die manier blijft er weinig stof in het gat achter en zorg je dat wat er ook in het gat komt goed kan hechten. Een plug heeft namelijk veel meer grip op een vaste steen dan op stof. En gebruik je chemische ankers dan is het helemaal zaak om het gat goed schoon te blazen en eventueel hulzen te gebruiken.

Kies de juiste boor. En houtboor is bedoeld voor hout. Je herkent de boor vaak aan de scherpe punt die er op zit. Die druk je in het hout en dan schiet de boor niet weg. Een steenboor herken je aan de SDS aansluiting of aan de flapjes die aan de kop zitten. De boren die overblijven zijn dan de metaalboren. Die zijn ook te gebruiken voor plastic en hout. Als je in metaal boort is het altijd goed even een putje in het metaal te tikken om te voorkomen dat je boor weg schiet. Mocht je in RVS boren dan is het goed om een Kobaltboor te gebruiken. Dit zijn metaalboren die een beetje gouden glans hebben. Deze voorkomen dat het metaal verhardt en “on-boorbaar” wordt.

Maak altijd je boorkop goed schoon. Als er stof in je boorkop gaat zitten kan deze vast gaan zitten. Bij een SDS boorkop kan het dan zijn dat de boor niet vast komt te zitten en bij een gewone boorkop kan het zijn dat een of meer van de 3 kaken niet meer omhoog komt waardoor de kop niet meer werkt. Schoonblazen en af en toe een beetje (en echt maar een beetje) WD40 doet wonderen.

De laatste tip die ik je mee wil geven is als je een ouderwetse boorkop hebt met zo’n sleutel om dan altijd alle 3 de gaten aan te draaien. Dan weet je zeker dat je boor goed vast zit in de machine.